Collectief inclusief
Collectief op weg naar inclusief onderwijs. Dat is een krachtige slogan om het basis-onderwijs dusdanig toe te rusten, dat zij zowel reguliere als speciale onderwijsvoorzieningen aan kunnen bieden, om onderwijs voor alle kinderen op locatie te kunnen realiseren.
Voorstanders van deze onderwijsvernieuwing zijn enthousiast en zien het als de ultieme uitdaging om onderwijs op maat aan te bieden in de eigen leefomgeving van kinderen. Zij beschouwen het als de opmaat naar een inclusieve samenleving, waarin we emancipatie nastreven voor alle kinderen en later volwassenen.
Er zijn echter ook een aantal mensen in de onderwijswereld die met enige terughou-dendheid de hele gang van zaken aanschouwen, of zelfs fel tegenstander zijn van het inclusieve denken.
In dit artikel, kort de grondgedachte en definitie van inclusief onderwijs en in grote lijn een schets van voors en tegens.
Grondgedachte
Stichting inclusief onderwijs, omschrijft hun grondgedachte alsvolgt:
Inclusief onderwijs is onderwijs waar
……. iedereen welkom is om bij te dragen aan een school, als een
inclusieve leef- en leergemeenschap in de directe omgeving
……. iedereen gezien wordt als mensen met ‘eigen’ waarden en een
diversiteit aan behoeften om tot optimale ontplooiing te komen
……..iedereen, volwassenen en leerlingen, samen leven binnen de school,
als teken van de microsamenleving, waarin ze elkaar ondersteunen
vanuit een wederzijds respect
Definitie
Inclusief onderwijs wil samen met ouders, volwassenen en leerlingen in hun directe leefomgeving onderwijs aanbieden, wat tegemoet komt aan de diversiteit van behoeften van kinderen, met of zonder beperkingen. Dit betekent dat er een leeromgeving gecreëerd wordt binnen één school, die optimale, excellente leer-
ervaringen aanbiedt, zowel cognitief als sociaal, voor alle leerlingen.
Uitdaging
Voorstanders van inclusief onderwijs willen zich niet afzetten tegen het speciaal onderwijs. Hun belangrijkste streven is, dat deze exclusieve voorzieningen naar het basisonderwijs gebracht worden, zodat de leerling niet meer naar de zorg hoeft, maar de zorg naar de leerling komt.
De beweging van inclusief onderwijs wordt door velen onderschreven. In de Salamanca verklaring van Unesco worden ‘standard rules for equal opportunities for the disabled’ omschreven. Nederland heeft deze ook ondertekend. Dit betekent dat we met elkaar voor de uitdaging staan, om gelijke kansen te creëren voor alle leer-lingen in het onderwijs, en in de grotere context, op weg naar een inclusieve samen-leving.
Voorzieningen
Er zijn vele mogelijkheden om op weg te gaan naar meer ‘inclusief onderwijs’. In de afgelopen jaren zijn hierin ook al vele initiatieven ondernomen. Door het project ‘weer samen naar school’ is het initiatief gestart om het speciaal onderwijs terug te dringen en de zorg naar de leerlingen te brengen, in de vorm van de leerlinggebonden financiering (de rugzak) en ambulante begeleiding. Nu starten er vanuit het ministerie stimuleringsprojecten ‘passend onderwijs’. En in 2010 start de zorgplicht, wat regelt dat samenwerkingsverbanden de verplichting hebben om zorg op maat aan te bieden voor alle leerlingen. Alle scholen hebben met deze maatregelen te maken, waardoor zorgleerlingen al vaker op de basisschool blijven.
Voor- en tegen
Rondom het thema inclusief onderwijs ontstaan ook hele discussies, over het wel of niet moeten nastreven van deze onderwijshervorming. Zonder een oordeel te willen geven, zijn dit dan tegenstellingen die vaak benoemd worden:
|
Waarom wel |
Waarom niet |
|
In een geëmancipeerde samenleving |
In deze welvarende samenleving hebben we luxe zorgvoorzieningen getroffen, die we moeten koesteren |
|
Leerlingen met een beperking leven en leren samen in de gemeenschap met leerlingen zonder significante beperkingen. |
Leerlingen met een beperking leven veilig en beschermd in speciale voor hun getroffen voorzieningen |
|
Leerlingen kunnen binnen een gebouw excellent onderwijs op maat krijgen, als het onderwijs meer leerlingvolgend wordt en het curriculum hieraan faciliterend |
Leerlingen zijn verschillend in aanleg en talent. In Nederland hebben we een geschiedenis van veel gespecialiseerd onderwijsaanbod. Dat moet zo blijven |
|
Leerlingen met een beperking worden door een segregaat systeem al snel uit hun eigen leefomgeving geplaatst, wat op latere leeftijd ook leidt tot buiten de samenleving geplaatst worden. Het streven is om van discriminatie naar emancipatie te komen. |
Leerlingen met een beperking voelen zich sneller minderwaardig als ze moeten voldoen aan alle eisen van het reguliere onderwijs, of later van de sa-menleving. Een veilige en beschermde wereld geeft hen een betere toekomst. |
|
De expertise die in Nederland is opge-bouwd rondom speciale leerlingen, kan worden geďntegreerd binnen het basis-onderwijs, zodat het onderwijs daar meer exclusief van karakter kan worden. |
Het speciaal onderwijs heeft zoveel expertise opgebouwd. Met het verdwij-nen van speciaal onderwijs, verdwijnt ook de expertise. |
Enkele onderwijsorganisaties, die het gedachtegoed van inclusief onderwijs een warm hart toe dragen, hebben de krachten gebundeld en met elkaar het initiatief genomen om de conferentie ‘collectief inclusief’ te organiseren, met als doel om de kansen en uitdaging van inclusief onderwijs onder een breed publiek bekend te maken. De initiatiefnemers zijn: Opleidingen speciale onderwijszorg; Seminarium van Orthopedagogiek, Windesheim en Fontys OSO en de Landelijke beroepsvereniging interne begeleiders LBib.
Marianne den Otter
Fontys OSO Tilburg